Ngày 14 tháng 6 năm 2022

Tham vấn về Báo cáo quy hoạch vùng ĐBSCL

Trong quá trình chuẩn bị Báo cáo QHV ĐBSCL (D4), một số bước đã được thực hiện: (a) Xây dựng phương án phát triển ưu tiên ở giai đoạn cuối của BCCS; (b) Do các quá trình lập quy hoạch đang được diễn ra đồng thời (quy hoạch tỉnh và quy hoạch ngành quốc gia) nên Khung “Định hướng phát triển” đã được soạn thảo trước để xin ý kiến các bên liên quan chính (đây là bản tóm tắt của QHV ĐBSCL, đưa ra các định hướng chính cho ngành và tiểu vùng); và (c) Xây dựng các dự thảo của báo cáo QHV ĐBSCL.

Trong từng nhóm các bên liên quan, các sự kiện tham vấn khác nhau hướng đến các đối tượng tham vấn khác nhau. Ví dụ, dựa trên sơ bộ các ưu tiên về thách thức và cơ hội phát triển vùng ĐBSCL và mục tiêu tham vấn với các bên liên quan, đối tượng trọng tâm bao gồm (a) Cán bộ quản lý (lãnh đạo các Bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh), (b) Cán bộ kỹ thuật (lãnh đạo và chuyên gia theo ngành), (c) Đại diện Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc, các  tổ chức chính trị xã hội, cơ quan chuyên môn và/hoặc (d) Các chuyên gia các Trường đại học/Viện nghiên cứu và cộng đồng dân cư.

Đại diện các bên liên quan chính, bao gồm các Bộ ngành và các bên liên quan cấp Tỉnh đã tham gia các Hội thảo và cuộc họp tại Hà Nội và ĐBSCL. Từ phản hồi tại các Hội thảo và phản hồi bằng văn bản từ các Bộ và Tỉnh/Thành phố về BCCS và Khung Định hướng phát triển (bao gồm Khung dự án ưu tiên) nhận được đến ngày 26 tháng 9 năm 2020, BCCS và Định hướng phát triển được chỉnh sửa thành các dự thảo hoàn chỉnh hơn.

Ở giai đoạn sau, Định hướng phát triển (bao gồm phân vùng, các định hướng quy hoạch không gian và phát triển hạ tầng, và các đề xuất đầu tư) và dự thảo Báo cáo QHV ĐBSCL đã được thảo luận trong các hội thảo và cuộc họp. Hội thảo cấp cao về QHV ĐBSCL (Tháng 11/2020) tại Cần Thơ đã đem lại cái nhìn rõ ràng về các ưu tiên, bao gồm: (a) hạ tầng giao thông gồm tuyến cao tốc và có thể đường ven biển để phát triển một hành lang kinh tế, (b) xói lở bờ sông, bờ biển, thích ứng BĐKH và phòng chống thiên tai. Nguồn vốn đầu tư công dự kiến khoảng 17 ngàn tỉ VNĐ (USD 730m) từ ngân sách Trung Ương và khoản vay dự kiến 1.05 tỉ USD từ Ngân hàng Thế giới.

Dự thảo Báo cáo QHV ĐBSCL cũng đã được chỉnh sửa sau khi tham vấn chính thức để lấy ý kiến ​​phản hồi bằng văn bản từ các bên liên quan chính vào tháng 12 năm 2020, và dự thảo cuối QHV ĐBSCL được đăng tải trực tuyến trên website của Bộ KH&ĐT (bao gồm chương trình đầu tư).

Đợt tham vấn tiếp theo là tham vấn bằng văn bản và họp thẩm định với HĐTĐ về Báo cáo QHV ĐBSCL (Tháng 3 – 11 /2021), và tiếp tục chỉnh sửa và tham vấn hoàn thiện sau thẩm định QHV ĐBSCL (Tháng 12/2021)

Các kết luận đúc kết trong quá trình tham vấn bao gồm: QHV ĐBSCL có một số đề xuất quan trọng, khi so sánh với các quy hoạch tổng thể cũ, bao gồm: (a) Phân vùng nước ngọt, lợ (không liên tục) và mặn và thích ứng với những thực tế này; (b) Hướng tới các đô thị nén, nhỏ gọn, có thể quản lý được khi BĐKH và các thách thức khác đang gia tăng, đối lập với mô hình đô thị truyền thống là dọc theo các kênh rạch; (c) Nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản (sạch) có giá trị cao và bền vững thay vì sản xuất hàng loạt; (d) Các trung tâm đầu mối được đầu tư tập trung và có chức năng trở thành động lực phát triển; và (e) Cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, hướng tới hạnh phúc và an toàn chứ không chỉ thu nhập cao. Theo đó, cần làm rõ cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm; kết nối nội vùng và liên vùng; phát triển kinh tế biển và biên giới; giải quyết xói mòn và phòng chống thiên tai, bao gồm cả quy hoạch hồ chứa nước; và các giải pháp và cơ chế để tạo ra các nguồn lực.

Để đảm bảo quan điểm đa dạng của các bên liên quan đóng góp cho dự thảo Định hướng phát triển trong QHV ĐBSCL và QHV ĐBSCL và có thể đạt được sự đồng thuận về các đề xuất, Cơ quan lập quy hoạch/Tư vấn đã: (a) Chia sẻ tài liệu dự thảo quy hoạch trước các cuộc họp; (b) Sử dụng các bản trình bày powerpoint và chia sẻ bản đồ quy hoạch và bản đồ cơ sở; (c) Đảm bảo đại diện các Bộ và Tỉnh có thể chia sẻ quan điểm của mình; và (d) Mời các chuyên gia độc lập trong các hội thảo kỹ thuật để chia sẻ quan điểm.

Quá trình tham vấn quy hoạch vùng đầu tiên sau khi có Luật Quy hoạch mới đã rút ra nhiều bài học: Việc thực hiện Luật Quy hoạch rất phức tạp, bởi thúc đẩy cách tiếp cận tích hợp cấp vùng trong khi thực tiễn quy hoạch cũ là theo cấp ngành và cấp tỉnh. Cách tiếp cận mới nhằm mục đích nghiên cứu và phân tích khách quan các nhu cầu và ưu tiên của các ngành có tiềm năng phát triển tốt nhất, khi phân bổ các nguồn lực có hạn. Sự tương tác giữa các đơn vị lập quy hoạch vùng, các quy hoạch ngành quốc gia và các quy hoạch tỉnh là rất quan trọng bởi các quy hoạch này đang được lập song song. Để đạt được đồng thuận về các vấn đề cần đầu tư lớn là một thách thức. Các bên liên quan phải đặt lợi ích vùng lên hàng đầu thay vì lợi ích cục bộ trong bối cảnh quy hoạch vùng.